1
گروه علوم زمین، واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران
2
گروه مهندسی معدن ,دانشکده فنی مهندسی ,دانشگاه آزاد اسلامی , واحد تهران جنوب ,تهران ایران
3
گروه علوم زمین، واحدتهران شمال ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران
10.22055/aag.2026.51993.2565
چکیده
کانسار مس قاهان در جنوب شهر ساوه و جنوب غربی روستای قاهان در 30 کیلومتری غربی شهرستان سلفچگان در استان مرکزی می باشد. از نظر ساختاری جزئی از زون ارومیه دختر با سنگهای ولکانیکی و آتشفشانی است .سنگ های – رسوبی به سن ائوسن بخش عمده سنگشناسی منطقه را تشکیل میدهند. کانهزایی در قاهان به صورت اپی ژنتیک رخ داده است. کانهزایی کالکوپیریت با پیریت، مگنیت، کانیهای اکسیدی و هیدروکسید آهن، مالاکیت و کانیهای باطله کوارتز پاراژنز کانیایی را تشکیل میدهد. در مطالعات پتروگرافی میانبارهای سیال در کانی کوارتز، 7 نوع میانبار سیال بر اساس نوع و تعداد فاز،مشخص شد شامل: تک فازی گازی، دو فازی غنی از مایع (مایع-گاز)، دو فازی غنی از گاز (گاز- مایع)، دو فاز غیر قابل امتزاج (مایع- مایع CO2دار- گاز)، سه فازی همراه با فاز جامد (مایع-گاز-جامد تیره)، سه فازی شور ساده (مایع- گاز- هالیت)، چند فازی شور (مایع- گاز- هالیت- جامد). سیالات درگیر چند فازی با دما 400 تا 570 درجه سانتی گراد و شوری 40 تا 70 درصد معادل وزنی نمک طعام نشاندهنده اولین سیالات مسئول کانه زایی مس می باشند ,سیالات دو فازی غنی از مایع با دما 200 تا 350 درجه سانتی گراد و شوری 9 تا 18 درصد معادل وزنی نمک طعام نشاندهنده آخرین گردش سیالات ماگمایی و اختلاط با سیالات جوی می باشد. با توجه به مقادیر ایزوتوپ گوگرد، می توان تامین گوگرد را به سنگهای نفوذی این منطقه نسبت داد. کانسار قاهان حاصل یک محلول گرمابی با منشاء ماگمایی و در نتیجه اختلاط با آب جوی میباشد.