آسیب پذیری و آلودگی آبخوان کارستی نعل اسبی، جنوب شرق ایذه، با استفاده از روش COP

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس معاونت حفاظت و بهره‌برداری منابع آب، سازمان آب و برق خوزستان

2 عضو هیئت علمی-گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی

3 عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز

4 دانش آموخته گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

به منظور ارزیابی آسیب پذیری ذاتی آبخوان کارستی نعل اسبی، واقع در جنوب شرق ایذه، روش COP مورد استفاده قرار گرفته است. این روش خصوصیات لایه پوشاننده بالای سطح ایستابی (عامل O)، تمرکز جریان (عامل C) و بارش (عامل P) را به عنوان پارامترهای ارزیابی آسیب پذیری آب زیرزمینی به کار می‌گیرد. خصوصیات کارست، از قبیل وجود حفرات فروبرنده (عامل C) و عوارض کارستی در حوضه توسط عوامل کاهش دهنده حفاظت طبیعی اعمال شده توسط لایه پوششی (عامل O) جبران می‌شود. عامل P قابلیت تغییر مکانی و زمانی بارش را اعمال می‌نماید که عامل انتقال آلاینده‌ها می‌باشند. نتایج با غلظت نیترات در آبخوان کارستی نعل اسبی مورد مقایسه قرار گرفت و مقایسه با این داده‌ها مزایای روش COP در ارزیابی آسیب پذیری آب‌های زیر زمینی در کارست را مشخص نمود. نتایج نشان داد که به جز بخش کوچکی از پای دماغه پلانژدار ناودیس نعل اسبی و ارتفاعات که به لحاظ آسیب پذیری در رده‌های کم و متوسط قرار می‌گیرند در بقیه مناطق کارست نعل اسبی آسیب‌پذیری زیاد و خیلی زیاد می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


صابری ع.، رنگزن ک.، مهجوری ر.، کشاورزی م.ر. ، 1391. پتانسیل یابی منابع آب زیرزمینی با تلفیق سنجش از دور و GIS به روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در تاقدیس کمستان استان خوزستان. مجله زمین‌شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 6، صفحه 11 تا 20.

محرابی نژاد ع. 1389. پهنه بندی آسیب‌پذیری آبخوان کارستی ایذه: کاربرد روش COP در محیط GIS. پایان نامه کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS. دانشگاه شهید چمران.

ناصری ح.ر. علیجانی ف.، 1382. هیدروژئوشیمی و آلودگی آب‌های زیرزمینی دشت ایذه. سازمان آب و برق خوزستان، تحقیقات و استانداردهای مهندسی آب.

ناصری ح.ر. علیجانی ف.، 1391. تحلیل سیستم‌های کارست سازندهای آسماری و ایلام – سروک در جنوب غرب ایذه. مجله زمین‌شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 3، صفحه 94 تا 104.

Aller, L. T., Bennett H. J. R., Lehr R., Petty J., Hackett G., 1987, DRASTIC: A standardized system for evaluating ground water pollution potential using geo- hydrogeologic settings. US Environmental Protection Agency Report. EPA600/2–EP87/036.

Bekesi, G., McConchie J., 2000, Empirical assessment of influence of the unsaturated zone on aquifer vulnerability, Manawatu region, New Zealand. Ground Water, v. 38, no. 2, p. 193-199.

Bruyere S., Jeannin P.Y., Dassargues A., Goldscheider N., Popescu C., Sauter M., Vadillo I., Zwahlen F., 2001, Valuation and validation of vulnerability concepts using a physically based approach. 7th Conference on Limestone Hydrology and Fissured Media, Besanc¸on 20–22 September 2001. Sci. Tech. Environm. Mem., no. 13, p. 67–72.

Daly D., Dassargues A., Drew D., Dunne S., Goldscheider N., Neale S., Popescu C., Zwhalen F., 2002, Main concepts of the “European Approach” for (karst) groundwater vulnerability assessment and mapping. Hydrogeol. J., v. 10, no. 2, p. 340–345.

Doerfliger N., Zwahlen F., 1998, Groundwater Vulnerability Mapping in Karstic Regions (EPIK) – Application to Groundwater Protection Zones. Swiss Agency for the Environment, Forests and Landscape (SAEFL), Bern.

Doerfliger N., Jeannin P.Y., Zwahlen F., 1999, Water vulnerability assessment in karst environments: a new method of defining protection areas using a multi-attribute approach and GIS tools (EPIK method). Environ. Geol., v. 39, no. 2, p. 165–176.

Foster S. .S. D, 1987, Fundamental concepts in aquifer vulnerability,pollution risk and protection strategy. In: Van Duijevenboden W., Van Waegeningh H.G. (eds.) Vulnerability of soil and groundwater to pollutants, v. 38. TNO Committee on Hydrogeological Research, Proceedings and Information, The Hague, p. 69–86

Gogu R. C. and A. Dassargues, 2000, Current trends and future challenges in groundwater vulnerability assessment using overlay and index methods. Environmental Geology, v. 39, no. 6, pp. 549-559.

Goldscheider N., 2005, Karst groundwater vulnerability mapping: application of a new method in the Swabian Alb, Germany. Hydrogeol. J., v. 13, p. 555–564.

Goldscheider N., Popescu C., 2004, The European approach vulnerability and risk mapping for the protection of carbonate (karst) aquifers. European Commission, Brussels, 17–21.

Goldscheider N., Hotzl H., Fries W., Jordan P., 2001, Validation of a vulnerability map (EPIK) with tracer tests. 7th Conference on Limestone Hydrology and Fissured Media, Besan_on 20–22 September 2001. Sci. Tech. Environ. M., v. 13, p. 167–170.

Jeannin P. Y., Cornaton F., Zwahlen F., Perrochet P., 2001, VULK: a tool for intrinsic vulnerability assessment and validation. 7th Conference on Limestone Hydrology and Fissured Media, Besanc¸on 20–22 September 2001. Sci. Tech. Environm. Mem., v. 13, p. 185–188.

Perrin J., Pochon A., Jeannin P.Y., Zwahlen F., 2004, Vulnerability assessment in karstic areas: validation by field experiments. Environ. Geol., v. 46, p. 237–245.

Vias J.M., Andreo B., Perles M.J.,  Carrasco F., Vadillo I., Jiménez P., 2006, Proposed method for groundwater vulnerability mapping in carbonate (karstic) aquifers: the COP method.  Hydrogeol. J., v. 14, no. 6, p. 912–925.

Van Stempvoort D., Ewert L., Wassenaar L. I., 1993, Aquifer vulnerability index: A GIS based method for ground water vulnerability mapping. Canadian Water Resources Journal, v. 18, no. 1, p. 25-37.

Vrba J., Zoporozec A., 1994, Guidebook on mapping groundwater vulnerability. IAH International Contribution for Hydrogeology, v. 16.

Zwahlen F., 2004, Vulnerability and risk mapping for the protection of carbonate (karst) aquifers, final report (COST action 620). European Commission, Brussels (ed.).