بررسی خطر احتمالی فرونشست و کارست‌زایی بر خط لوله اتیلن غرب حدفاصل میاندوآب به پتروشیمی تبریز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین شناسی دانشگاه تبریز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی زیست محیطی دانشگاه تبریز ایران

3 استادیار گروه علوم زمین ، دانشگاه تبریز ، ایران

4 استاد گروه محیط زیست ، دانشکده مهندسی شیمی، دانشگاه صنعتی سهند

چکیده

بررسی تأثیر پدیده­هایی نظیر فرونشست زمین و کارست زایی که می­تواند سبب آسیب رساندن به خطوط لوله انتقال فرآورده­های نفتی و پتروشیمی گردد، از دیدگاه زیست­محیطی اهمیت ویژه‌ای دارد. منطقه موردمطالعه، خط لوله اتیلن غرب از میاندوآب به پتروشیمی تبریز به طول 150 کیلومتر و قطر 10 اینچ  بوده و از دشت‌های تبریز، آذرشهر، مراغه- بناب، میاندوآب و مناطق کوهستانی عبور می­کند. در این پژوهش تأثیر افت آب زیرزمینی و خطر احتمالی فرونشست ناشی از آن و همچنین تأثیر کارستی زایی برخط لوله مورد ارزیابی قرار گرفت تا در صورت نیاز اقدامات لازم برای کاهش این اثرات انجام گیرد. بدین منظور با استفاده از نقشه­های هم افت، مناطق دارای ریسک بالای فرونشست مشخص شد و با توجه به واحدهای زمین‌شناسی مسیر خط لوله و سابقه کارست­زایی در منطقه، مناطق کارستی و خطر فروریزش ناشی از کارست­زایی مشخص گردید. بر اساس نتایج این پژوهش، چهار بخش از مسیر خط لوله (در مجموع به طول 27 کیلومتر) در خطر فرونشست ناشی از افت سطح ایستابی و دو بخش (در مجموع به طول 24 کیلومتر)  در خطر فرونشست ناشی از کارست­زایی قرار دارد که پیشنهاد می‌گردد در این قسمت‌ها، اقدامات حفاظتی نظیر نصب قطع کن‌های اتوماتیک انجام گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


تبرمایه. م.، واعظی.ع.، ۱۳۹۲، بررسی پتانسیل آلودگی ذاتی و ویژه آبخوان دشت تبریز، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.

درویش­زاده.ع.، 1380، زمین‌شناسی ایران، انتشارات امیرکبیر، تهران.

رجبی.ع.، 1394، پیش‌بینی وقوع نشت در دشت اراک و بررسی ارتباط آن با افت سطح آب‌های زیرزمینی، کنفرانس بین‌المللی علوم، مهندسی و فناوری‌های محیط‌زیست.

رحمتی.ع.، 1391، بررسی روند ارزیابی اثرات محیط زیستی در ایران چالش‌ها و راهکارها، محیط زیست و توسعه، سال 3، شماره 5.

سادات نوری.م.، ابراهیمی.ک.، ۱۳۸۹، بررسی تنش سفره‌های آب‌های زیرزمینی با استفاده از GIS مطالعه موردی دشت‌های میاندوآب، تبریز و قزوین، اولین همایش ملی مدیریت منابع آب اراضی ساحلی، ساری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.

شرکت پتروشیمی تبریز، 1394، ارزیابی اثرات زیست‌محیطی احداث و بهر­ه­برداری خط لوله اتیلن غرب از میاندوآب به مجتمع پتروشیمی تبریز و نظارت بر حسن اجرای آن، مجری: دانشگاه صنعتی سهند.

قلعه‌ای.م.، ضیایی.ع.، ۱۳۹۳، مطالعه اثرات زیست‌محیطی افت سطح آب‌های زیرزمینی دشت آذرشهر، اولینکنفرانس ملی جغرافیا، گردشگری، منابع طبیعی و توسعه پایدار، تهران، موسسه ایرانیان، قطب علمی برنامه‌ریزی توسعه پایدار گردشگری دانشگاه تهران.

قره خانی.م.، و واعظی.ع.، 1392، بررسی توسعه کارست و غارهای کارستی در استان آذربایجان شرقی، سی و دومین گردهمایی و نخستین کنگره بین المللی تخصصی علوم زمین، تهران، سازمان زمین‌شناسی.

کریمی وردنجانی.ح.، 1390، بررسی ساز و کار تشکیل فروچاله های دشت جابر در جنوب شرق استان ایلام، مجله زمین‌شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 2، جلد 1.

کریمی وردنجانی.ح.، 1394، هیدروژئولوژی کارست، انتشارات ارم، شیراز.

مهشادنیا.ف.، 1385، مروری برنشست منطقه‌ای زمین در ایران و تدوین بانک اطلاعات فرونشست زمین، دهمین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران، دانشگاه تربیت مدرس.

محمودی.ن.، اصغری مقدم.الف.، ۱۳۸۵، هیدروشیمی دشت مراغه-  بناب و تأثیر پساب‌های شهرک صنعتی مراغه بر کیفیت آب‌های زیرزمینی، بیست و پنجمین گردهمایی علوم زمین، تهران، وزارت صنایع و معادن، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

      واعظی.ع.، صفری.ف.، اصغری کلجاهی.الف.، 1394، شناسایی آلودگی­های هیدروکربنی و بررسی پتانسیل زیست پالایی آن‌ها در آبخوان محدوده مجتمع پتروپالایش تبریز،

             مجله زمین‌شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 17، دوره 5.

Baum, R.L., Galloway, D.L., and Harp, E.L., 2008, Landslide and land subsidence hazards to pipelines: U.S. Geological Survey Open-File Report 2008-1164, 192 p.

Douglas, G. James. Richard, D. Gailing, W. 2009, Recent PRCI guidelines for pipelines exposed to landslide and ground subsidence hazards.

Heywood, C. E., 1997, Piezometric-extensometric estimations of specific storage in the Albuquerque Basin, New Mexico: in Prince, K.R., and Leake, S.A., eds., U.S. Geological Survey Open-File Report 97–47, p. 21–26.

Ireland, R.L., Poland, J.F., and Riley, F.S., 1984, Land subsidence in the San Joaquin Valley, California as of 1980:U.S. Geological Survey Professional Paper 437-I, 93 p.

Gunay, G., 2002. Gypsum karst, Sivas, Turkey. Environmental Geology, 42(4), pp.387-398.

Zhu, L. Gong, H. Li, X. Wang, R, 2015. Land subsidence due to groundwater withdrawal in the northern Beijing plain, China. Engineering Geology.