تعیین محدوده‌های در معرض نشست حاصل از وجود قنات‌های پنهان در محدوده دانشگاه شهید باهنر کرمان با استفاده از سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 تعضو هیات علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد/دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 عضو هیات علمی/دانشگاه شهید باهنر کرمان

4 دانشیار و عضو هیات علمی/دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

     رشته قنات­های متعددی در شهر کرمان وجود دارد که به­ دلیل توسعه شهر و تغییر سیستم آب­رسانی، متروکه شده­اند. نشست زمین و ترک­های ایجاد شده در ساختمان­ها در برخی از نقاط شهر، مشکلات ناشی از عدم شناخت دقیق مکان قنات­ها در زیر زمین را نشان می­دهد. در این تحقیق، شناسایی رشته قنات­های موجود در پردیزه افضلی­پور دانشگاه شهید باهنر کرمان مورد توجه قرار گرفت. بدین منظور ابتدا عکس­های هوایی در سه بازه زمانی 1333، 1343 و 1370 زمین مرجع گردید و میله­های قنات­ها بارزسازی شدند. سپس در نرم افزار Arcmap مسیر قنات­ها رسم گردید و بر روی تصویر ماهواره­ای فعلی دانشگاه منطبق گردید. بر اساس مطالعات انجام شده بر روی پردیس افضلی­پور دانشگاه شهید باهنر، رشته قنات­ها در منطقه مورد مطالعه مشخص شد که تعداد 20 ساختمان در مسیر رشته قنات­ها واقع شده است. تعداد میله قنات­ها در منطقه مورد مطالعه 426 می­باشد. این مطالعه نشان داد که می­توان از عکس­های هوایی و تصاویر ماهواره­ای در بازه­های زمانی مختلف به­نحو مطلوبی جهت تعیین مسیر رشته قنات­ها به­خصوص در مناطقی که ساخت و ساز انجام شده است استفاده کرد.
 

کلیدواژه‌ها


برشان، م.، 1384، کرمان و قنات­ها، کنفرانس بین المللی قنات، جهاد دانشگاهی استان کرمان، ص 36-23.

حافظی مقدس، ن.، غفوری، م.، قزی، 1386، مشکلات قنوات قدیمی در شهر مشهد، پنجمین همایش زمین­شناسی مهندسی و محیط­زیست، دانشگاه تربیت معلم، ص 536-531.

حجازی، ج.، توران­پور، ع.، 1394، کاربرد نرم­افزار ArcMap GIS در تعیین مکان سیستم­های حمل و نقل هوشمند در راه­های برون شهری، مجله زمین­شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 15، ص 20-27.

حسین­زاده، ر.، بیدخوری، ع.، 1392، سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی GIS (مبانی و آموزش نرم‌افزار ArcGIS)، جهاد دانشگاهی دانشگاه مشهد.

نخعی، م.، امیری، و.، رحیمی شهربابکی، م.، 1392، ارزیابی پتانسیل آلودگی و آنالیز حساسیت آب زیرزمینی در آبخوان خاتون­آباد با استفاده از مدل دراستیک مبتنی بر GIS، مجله زمین­شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 8، ص 1-10.

هاشمی سهمی، ح.، هاشمی سهمی، م.، 1384، قنات نشست خاک و مشکلات ساختمان­سازی، کنفرانس بین­المللی قنات، جهاد دانشگاهی استان کرمان، ص 707-701.

صفاری، م.، 1384، قنات­های استان کرمان؛ فن­آوری گذشتگان، چالش آیندگان، کنفرانس بین­المللی قنات، جهاد دانشگاهی استان کرمان، ص 120-112.

عطاپور، ح.، طاهری، م.، رحمانی، ف.، 1389، زمین شیمی زیست­محیطی سنگ، خاک، آب و گیاه در محدوده ورقه 1:50000 کرمان با نگرشی بر زمین­شناسی پزشکی، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، مدیریت کرمان، 496 صفحه.

Longley, P., Goodchild, M., Maguire, D., Rhind, D., 2005, Geographic information systems and science, John Wiley and Sons Ltd., p: 537. 

Saeidian, A., 2013, Qanat traditional irrigation infrastructure system in iran, Elixir Sustain. Arc: 55 p: 12743-12747.