آب زمین شیمی آبخوان شاهرود و بررسی عوامل کنترل‌کننده آلودگی نیترات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده علوم زمین دانشگاه شاهرود

2 کارشناسی ارشد زیست محیطی دانشگاه شاهرود

چکیده

     یون نیترات از یونهای شاخص در آبهای زیرزمینی آلوده بوده که غلظت آن عمدتاً در اثر فعالیتهای انسانی افزایش می یابد. در این تحقیق تغییرات مکانی و زمانی و عوامل کنترل­کننده نیترات در آبخوان شاهرود بررسی شده است. بدین منظور 58 حلقه چاه مورد نمونه­­ برداری قرار گرفته و پارامترهای صحرایی، یون­های اصلی و نیترات اندازه‌گیری شده است. افزایش هدایت الکتریکی و کاهش pH که همراه با افزایش غلظت نیترات به بیش از 45 میلی گرم بر لیتر در محدوده شهری می باشد، تاثیر نشت فاضلاب بر کیفیت آبخوان را نشان می دهد. ارتباط معنی­دار کاربری زمین و بافت خاک با غلظت نیترات و روابط معنی­دار نیترات با هدایت الکتریکی، یونهای اصلی و pH به وضوح نقش اصلی نشت فاضلاب شهری در آلودگی نیترات آبخوان را تایید می­نماید. تداوم نشت فاضلاب به آبخوان سبب افزایش غلظت نیترات در محدوده شهری با نرخ حدود 7/1 میلی گرم بر لیتر در سال شده است. با توجه به نتایج حاصل از تحقیق که در مدیریت کیفی آبخوان شاهرود کاربرد دارد، می­بایست روند توسعه شبکه جمع آوری فاضلاب در کل محدوده شهری تسریع شده تا از آلودگی بیشتر آبخوان جلوگیری گردد.  
 

کلیدواژه‌ها


ابوالحسنی الماسی.ش.، 1393، ارزیابی آسیب پذیری سفره آب زیرزمینی شاهرود با استفاده از مدل DRASTIC، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شاهرود.

ابوالحسنی الماسی.ش.، جعفری.ه.، کشکویی جهرمی.م.، 1393، تهیه نقشه خاک دشت شاهرود با استفاده از پردازش تصاویر ASTER، مجموعه مقالات همایش کاربرد کامپیوتر در علوم زمین.

رستمی زرین آبادی.ا.،فرقانی تهرانی.گ.، کرمی.غ.، 1393، ارزیابی خصوصیات آب زمین شیمی آبهای زیرزمینی دشت رومشگان، لرستان، ایران، مجله زمین شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 13، ص 33-41.

کلاتگی.م.، 1393، ارزیابی آلودگی یون نیترات در منابع آب زیرزمینی دشت شاهرود، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شاهرود.

نخعی.م.، امیری.و.، رحیمی شهربابکی.م.، 1392، ارزیابی پتانسیل آلودگی و آنالیز حساسیت آب زیرزمینی در آبخوان خاتون‌آباد با استفاده از مدل دراستیک مبتنی برGIS، مجله زمین شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 8، ص 1-10.

ولی­زاده.م.، 1392، مدل‌سازی انتقال آلاینده نیترات در آب­های ‌زیرزمینی دشت شاهرود، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شاهرود.

Abdesselam.S., Halitim.A., Jan.A., Trolard.F., Bourrié.G., 2013, Anthropogenic contamination of groundwater with nitrate in arid region: case study of southern Hodna (Algeria). Environmental Earth Sciences, Vol:70, No:5, p: 2129-2141.

Ankumah.O.R., Ming.J., Liu.A., 2005, Nitrate contamination in private wells in rural Alabama, United States, Science of the Total Environment, Vol:346, p:112-120.                        

Appelo.C.A.J., Postma.D., 2005, Geochemistry, groundwater and pollution, CRC press.

Bolger.P., Stevens.M., 1999, Contamination of Australian Groundwater Systems with Nitrate, Land and Water Resources Research and Development Corporation.                                

Canter.L.W., 1997, Nitrates in Groundwater, CRC press.

Chen.S., Wu.W., Hu.K., Li.W., 2010, The effects of land use change and irrigation water resource on nitrate contamination in shallow groundwater at county scale, Ecological Complexity, Vol:7, No:2, p: 131-138.

Drever.J.I., 1997, The geochemistry of natural waters, Prentice-Hall, New York.

Fetter.C.W., 1999, Contaminant hydrogeology, Upper Saddle River, NJ: Prentice hall.

Heumesser.C., Wick.K., Schmid.E., 2012, Groundwater nitrate contamination: Factors and indicators, Journal of Environmental Management, Vol:111, p: 178-186.

Jalali.M., 2005, Nitrates leaching from agricultural land in Hamadan,western Iran, Agriculture, Ecosystems and Environment, Vol: 110, p: 210-218.

Kumar.P.J., Jegathambal.P., James.E.J., 2014, Chemometric evaluation of nitrate contamination in the groundwater of a hard rock