مدیریت کمی و کیفی آبخوان دشت رامهرمز با استفاده از مدل ریاضی در MODFLOW و MD3DMS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

      مدلسازی یکی ازروشهای غیر مستقیم مطالعه منابع آبهای زیرزمینی است که بعلت کارایی بالا و هزینه کمتر نسبت به روشهای دیگر در حال حاضر توجه زیادی رابه خود جذب نموده است. مطالعه حاضربا استفاده ازنسخه مادفلویPMWIN 5.3  در دشت رامهرمز در استان خوزستان صورت گرفته است. منطقه مورد مطالعه 267 کیلومتر مربع است که به یک لایه با 7735سلول تقسیم شده است. نتایج اندازه­گیری سطح ایستابی و غلظت نیترات، داده­های لیتولوژیکی، پارامترهای هیدروژئولوژیکی وداده­های بارندگی در مدل مورد استفاده قرار گرفتند و با مدلهای MODFLOW و MT3DMS واسنجی و صحت­سنجی گردیدند. برای حصول به مقادیر بهینه هدایت هیدرولیکی، جریان مرزی، آبدهی ویژه و نفوذ ناشی ازبارندگی و آب برگشتی ازچاه­ها، مدل جریان از مهر 1388 تا شهریور 1389 به مدت یک سال واسنجی و از مهر 1389 تا آخر اسفند 1389 به مدت شش ماه صحت­سنجی شد. پس از واسنجی و صحت­سنجی مدل جریان، مدل انتقال آلودگی نیترات به مدت شش ماه از خرداد 1389 تا آبان 1389 واسنجی و طی یک دوره دو ماهه در مهر و آبان 1389 صحت­سنجی شد. نتایج حاصل از بیلان مدل کمی تحت سناریوهای مدیریتی مختلف نشان داد که آبخوان قابلیت تحمل تنش­های شدید را داراست و با مدیریت صحیح می­توان از آب آبخوان جهت توسعه کشاورزی منطقه استفاده کرد. از نظر کیفی نیز آبخوان در مرحله گذر از خط 50 درصد آلودگی است که با توجه به سناریوهای مختلف و با برنامه­ریزی مناسب می­توان طی طولانی مدت آبخوان را پاکیزه کرد.
.

کلیدواژه‌ها


پیر هادی.ع.، 1377، مطالعه منابع آب دشت رامهرمز و بررسی گزینه های مختلف مدیریتی با استفاده از مدل ریاضی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید چمران اهواز.

چیت سازان.م. و ساعت ساز.م.، 1384، کاربرد مدل ریاضی MODFLOW در بررسی گزینه­های مختلف مدیریت منابع آب دشت­رامهرمز، مجله علوم دانشگاه شهیدچمران اهواز، شماره14، ص:1 -15.

چیت سازان.م. و صدقی.م،م.،1383، تعیین شرایط مرزی مناسب برای مدل جریان آبهای زیرزمینی دشت ارسنجان، بیست و سومین گردهمایی علوم زمین، تهران.

لاله­زاری.ر.، 1387، بررسی تأثیر آبخوان شهرکرد بر انتشار نیترات با استفاده از مدل MT3D، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهرکرد، ص1-100.

موسوی.س.ف.،1390 شبیه سازی کمی و کیفی منابع آب دشت رامهرمز با استفاده از مدل ریاضی تفاضل محدود، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید چمران، اهواز.

موسوی.ع.، 1389، شبیه سازی کمی آبخوان دشت شبستر با استفاده از مدل ریاضی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.

ناصری.ح.ر. و ندافیان.ح.، 1387، مدل سازی انتقال آلاینده نیترات آب های زیرزمینی در محدوده چاه های آب شرب همدان، فصلنامه زمین شناسی ایران، سال دوم، شماره6، ص 87-98.

وزارت نیرو.، 1388، راهنمای تهیه مدل ریاضی آب های زیرزمینی، دفتر مهندسی و معیار های فنی آب و آبفا، معاونت امور آب و آبفا، نشریه شماره 337-الف. ص 110-1.

Almasri. M.N. and Kaluarachchi. J.J, 2007, Modeling nitrate contamination of groundwater in agricultural watersheds,  

   Journal of Hydrology, 343, 211-229.

Don. N.C., Araki. H., Yamanishi. H. and Koga, K, 2005, Simulation of groundwater flow and environmental effects resulting

   from pumping, Environmental Geology, 47:361-374.

Jerome. M. and Chantal. G.O, 2002, Modeling flow and nitrate transport in groundwater for the prediction of water travel

   time and of consequences of land use evolution on water quality, Hydrological Processes, 16(2):479-492.

 

 

   model, U. S. Geological Survey, Open-file report 83-875. Chapter A1.

Zheng. C. and Wang. P.P, 1999, A modular three-dimensional multispecies transport model for simulation of advection,

   dispersion and chemical reaction of contaminant in groundwater systems, Documentation and User’s Guide, Department of  

   Geology and Mathematics, University of Alabama, pp: 202.