زمین‌شناسی و زمین شیمی توده‌های نفوذی شرق نجم آباد (گناباد)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه زمین شناسی دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

منطقه مورد مطالعه در فاصله 15 کیلومتری جنوب­خاوری گنابادواقع شده است. در این منطقه شیل و ماسه سنگ­های ژوراسیک تحت تاثیر دگرگونی ناحیه­ای (کوهزایی زمان ژوراسیک- کرتاسه)  به اسلیت و کوارتزیت دگرگون شده­اند. در مجاورت با بیوتیت گرانودیوریت، اسلیت به انواع شیست دگرکون شده است. بیوتیت گرانودیوریت پورفیری به صورت باتولیت با روند تقریبی شرقی- غربی در اسلیت و کوارتزیت­های ژوراسیک نفوذ نموده است. براساس ترکیب کانی­شناختی و پذیرفتاری مغناطیسی کم [(5 to 11) × 10-5 SI], ، بیوتیت گرانودیوریت پورفیری مربوط به سری ایلمینیت (نوع احیایی) و از گرانیت­های نوع S است. بیوتیت گرانودیوریت از نوع متا آلومینوس بوده و عناصر لیتوفیل با شعاع یونی بزرگ (LILE) شامل Rb, Ba, Zr, Th, Hf, K و عناصر کمیاب (REE) شامل Ce, Sm غنی­شدگی و عناصر Sr, P, Ti  کاهیدگی نشان می­دهند. در نمودار عناصر کمیاب، غنی­شدگی عناصر نادر خاکی سبک(LREE) در حد متوسط و کاهیدگی عناصر خاکی سنگین(HREE) در حد عادی مشاهده می­شود. با توجه به پایین بودن نسبت 45/7 تا 5/11 = La/Yb)n ( و عناصر کمیاب ماگمای گرانودیوریتی منشاء پوسته قاره­ای داشته است.
هورنبلند مونزونیت­ پورفیری، هورنبلند بیوتیت مونزونیت پورفیری و بیوتیت مونزونیت پورفیری که از بیوتیت گرانودیوریت جوانتر هستند در منطقه شناسایی شدند. براساس ترکیب کانی­شناختی و پذیرفتاری مغناطیسی زیاد[(>500) × 10-5 SI] ،مونزونیت­ها مربوط به سری مگنتیت (نوع اکسیدان)  و از گرانیت­های نوع I هستند. غنی­شدگی عناصر نادر خاکی سبک(LREE) در حد متوسط و کاهیدگی عناصر خاکی سنگین(HREE) زیاد است. نسبت 6/9 تا 64 = La/Yb)n ( بسیار متفاوت است. مونزونیت­ها خارج از محدوده پوسته قاره­ای منشا گرفته­اند. زون­های دگرسانی مهم که در محدوده بیوتیت گرانودیوریت شناسایی شدند عبارتند از: سرسیتیک، پروپلیتیک، سیلیسی، آرژیلیک و تورمالین. براساس نتایج زمین­شناسی- زمین شیمیایی، زون­های دگرسانی و پذیرفتاری مغناطیسی، بیوتیت گرانودیوریت این منطقه پتانسیل کانه­زایی W-Au-Sn را دارند.

کلیدواژه‌ها


منابع

فوله. الف.، 1383، نقشه زمین­شناسی 1:250000 گناباد. سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران

قائمی.ف.، 1384،  نقشه زمین­شناسی 1:100000 گناباد. سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران.

مهندسین مشاور آب یافت، 1386، مطالعات زمین­شناسی معدنی و ژئوشیمیایی منطقه کبوتر­کوه شهرستان گناباد (فاز 1). وزارت صنایع و معادن جمهوری اسلامی ایران سازمان صنایع و معادن استان خراسان رضوی.

Blevin, P., Granite associated Mineralization in New South Wales, SMEDG Symposium, p.25-26 May 2006.

Bottrell, S.H., Yardley, B.W.D., 1988, The composition of a primary granite derived ore fluid from S.W. England, determined by fluid inclusion analysis, Geochimica et Cosmochimica Acta 52, p.585–588.

Boynton, W.V., 1984, Cosmochemistry of the rare earth elements; meteorite studies. In: Rare earth element geochemistry, Henderson, P. (Editors), Elsevier Sci. Publ. Co., Amsterdam, p.63-114.

Cox K.G., Bell J.D., Pankhurst R.J., 1979, The interpretation of igneous rocks, London, Allen and Unwin, 450 p.

Davoudzadeh M, Schmidt, K., 1984, Plate tectonics, orogeny, and mineralization in the Iranian fold belts; report of a German-Iranian research program 1977-19. Neues Jahrbuch fuer Geologie und Palaeontologie, Abhandlungen, 168, 2-3, p.182-207.

Frost, B.R., Barnes, C.G., Collins, W.J., Arculus, R.J., Ellis, D. J., Frost, C.D.,  2001, A Geochemical Classification for Granitic Rocks, Journal of Petrology Volume 42 Number 11, p.2033-2048.

Hubbard, B.E., Rowan, L.C., Dusel-Bacon, C., Eppinger, R.G., 2007, Geologic Mapping and Mineral Resource Assessment of the Healy and TalkeetnaMountains Quadrangles, Alaska Using Minimal Cloud- and Snow-Cover ASTER Data. USGS Open-File Report p. 2007–1046.

Ishihara S., 1977, The magnetite-series and ilmenite- series granitic rocks, Mining geology, Japan, 27, p.43- 300.

Pearce J.A., 1983, Role of sub-continental lithosphere in magma genesis at active continental margins. In: Continental Basalts and Mantle Xenoliths—Hawkesworth C. J., Norry M. J., eds. (1983) Nantwich, UK: Shiva, p.209–229.

Pearce J.A., Harris N.B.W., Tindle A.G., 1984, Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks. J. Petrol.,25, p.956-983.

Peccarillo A., Taylor S.R., 1976, Geochemistry of the Eocene calc-alkaline volcanic rocks from the Kastamonu area northern Turkey”, Contributions to Mineralogy and Petrology, Vol.58, p.63-81.

Rowan, L.C., Hook, S.J., Abrams, M.J., Mars, J.C., 2003, Mapping hydrothermally altered rocks at Cuprite, Nevada, using the Advanced Spaceborne Thermal Emission and Reflection Radiometer (ASTER), A new satellite imaging system. Economic Geology, August 2003, v. 98, no. 5, p.1019-1027.

Rowan, L.C., Mars, J.C., 2003, Lithologic mapping in the Mountain Pass, California, area using Advanced Spaceborne Thermal Emission and Reflection Radiometer (ASTER) data, Remote Sensing of Environment, v. 84, no. 3, p.350–366.

Shepherd, T.J., Miller, M.F., Scrivener, R.C., Darbyshire, D.P.F., 1985, Hydrothermal fluid evolution in the relation to mineralization in southwest England with special reference to the Dartmoor–Bodmin area. In: Halls, C. (ed.) High Heat Production Granites, Hydrothermal Circulation and Ore Genesis. London: Institute of Mining and Metallurgy, p.345–364.

Sillitoe, R.H., 1974, Tin mineralization above mantle hot spots: Nature, p.497- 499.

Sillitoe, R.H., Hall, C., Grant, J.N., 1975, Porphyry tin deposits in Bolivia: Econ. Geology, V.70, p. 913-927.

 

Sillitoe, R.H., 1979, Some thoughts in gold – Rich porphyry cooper deposits: Mineral Deposita, V.14, p. 161-174.

Takagi, T., Tsukimura, K., 1997, Genesis of oxidized and reducing Type Granites. Econ. Geology V. 92, p.81-86.

Taylor, S.R., McLennan, S.M., 1985, The Continental Crust; Its composition and evolution; an examination of the geochemical record preserved in sedimentary rocks. Blackwell, Oxford. 312 p

Villaseca, C., Downes, H., Pin, C.,  Barbero, L.,  1998, Nature and Composition of the Lower Continental Crust in Central Spain and the Granulite-Granite Linkage: Inferences from Granulitic Xenoliths, Journal of Petrology. V- 40. No-10, p.1465-1496

Yamaguchi, Y., Rowan, L.C., Tsu, H., Kahle, A.B., 1996, Application of ASTER data to geological studies. Proceedings of the Eleventh thematic conference on geologic remote sensing; practical solutions for real world problems: 11: I. p.77-I.86.