کاربرد روش های عددی در شناسایی چشمه های لرزه ای: مطالعه موردی استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان

2 استادیار، بخش زمین شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

      شناسایی چشمه های لرزه ای به عنوان بخش اساسی مطالعات مربوط به تحلیل خطر لرزه ای می بایست حتی الامکان واقعی و دقیق انجام گیرد. در این تحقیق تلاش شده است بر اساس روش های عددی، رهیافتی جدید جهت شناسایی چشمه های لرزه ای پهنه ای معرفی شود به این ترتیب که ابتدا منطقه مورد مطالعه به بخشهای کوچکتر با ابعاد یکسان تقسیم می گردد و آنگاه متغیرهای معرف خطر زمینلرزه برای هر بخش بروش عددی جمع آوری می شود. سپس با اعمال تکنیکهای عددی، رده بندی بخشها بر اساس خطر زمینلرزه صورت می پذیرد چنانکه می توان به هر بخش مقداری عددی معرف خطر زمینلرزه بنام ضریب خطر لرزه ای نسبت  داد. در مرحله نهایی می توان با انجام دو نوع تفسیر از نتایج حاصله، چشمه های لرزه ای پهنه ای را در منطقه مورد مطالعه معرفی نمود. بدیهی است بدلیل استفاده از تکنیکهای عددی در رهیافت پیشنهادی، نتایج حاصله از دقت و واقعیت گرایی بالایی برخوردار بوده و لذا از جهت کاربرد در تحلیل خطرپذیری زمینلرزه حائز اهمیت می باشند.
 

کلیدواژه‌ها


آزادیخواه، ا.، پورکرمانی، م. و رادفر،‌ش. 1388، لرزه زمین ساخت منطقه ی معدنی سنگ آهن گل گهر سیرجان. فصلنامه زمین شناسی کاربردی، سال 5، شماره 3، صفحه: 195 – 205.

ادیب، ا.، مالکی، م. و بابایی، ح.ع. 1385، ارزیابی خطر زمین لرزه در شهر چابهار در ارتباط با کاهش مخاطرات محیطی. دومین کنفرانس بین المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه طبیعی.

اسلامی، س. 1380، روش عددی پهنه بندی لرزه زمین ساختی، مجموعه خلاصه مقالات بیستمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین شناسی کشور، تهران، ایران، صفحه 202.

اسلامی س. 1382، نقشه پهنه بندی دگرشکلی زمینلرزه: تبیین رویکردی جدید به پهنه بندیهای لرزه زمین ساختی، مجموعه مقالات هفتمین همایش انجمن زمین شناسی ایران، اصفهان، ایران، صفحه 210-202.

اسلامی، ع. ا. 1385، سیاره زمین و زمین لرزه، جلد دوم، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زمینلرزه، 447 صفحه، تهران.

اسلامی، س. و توده کشت، س. 1390، مروری انتقادی بر پهنه بندی های لرزه زمین ساختی و ارائه یک راهبرد جدید. ششمین  کنفرانس بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله.

بوستان، ا. میرزایی ن. اسکندری قادی م. و شفیعی ع. 1391، پهنه بندی زمینلرزه ای گستره تهران و نواحی مجاور با استفاده از مجموعه های فازی. مجله فیزیک زمین و فضا، دوره 38، شماره 2، صفحه 44-29.

توکلی، ب. 1372، مبانی خطر زمینلرزه ای، مؤسسه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران، 44 صفحه.

جانسون ر. آ. و ویچرن د. و. 1378، تحلیل چندمتغیری کاربردی، ترجمه: نیرومند ح.، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران، 740 صفحه.

حسامی خ.، جمالی ف.، و طبسی ه. 1382، نقشه گسلهای فعال ایران، مقیاس: 2500000/1، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران.

رمضی، ح. 1374، نقشه مرکز زمینلرزه ها و خط واره های زمین ساختی ایران، مقیاس : 2500000/1، انتشارات مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.

رهنماراد، ج.، اکبری جمالزاده، ر.، خسروی، ف. و درخشانی، ر. 1388، بررسی فعالیت گسل گوک بر اساس شاخص نسبت پهنای کف دره به ارتفاع دره. فصلنامه زمین شناسی کاربردی، سال 5، شماره 4، صفحه: 292 – 299.

زارع م. 1388، مبانی تحلیل خطر زمینلرزه، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زمینلرزه، تهران، ایران، 144 صفحه.

سلیمانی، ش. 1378، رهنمودهایی در شناسایی حرکات تکتونیکی فعال و جوان با نگرشی بر مقدمات دیرینه لرزه شناسی، مؤسسه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران، 125 صفحه.

شوقی، ج.، مریدی، ع.ا. و احمدی، ع. 1387، بررسی پدیده های ژئومورفیک منطقه ی نصرت آباد با استفاده از سنجش از دور و داده های صحرایی. فصلنامه زمین شناسی کاربردی، سال 4، شماره 3، صفحه: 179 – 187.

شفیعی بافتی، ا.، جعفری، ح. و شاهپسندزاده، م. 1388، زمین ساخت جنبا و برآورد خطر زمین لرزه در منطقه ی سبزواران. فصلنامه زمین شناسی کاربردی، سال 5، شماره 3، صفحه: 229 – 238.

فرهودی، ق. و شرفی، ه. 1388، بررسی مورفوتکتونیک باباکوهی واقع در شمال شیراز. فصلنامه زمین شناسی کاربردی، سال 5، شماره 2، صفحه: 126 – 134.

علینقی خانی،م.، ادیب،ا. و پورکرمانی،م. 1385، بررسی چشمه های لرزه ای و فعالیت لرزه زمین ساختی منطقه کوهرنگ. فصلنامه زمین شناسی کاربردی، سال 2، شماره 3.

غفوری،م.، ‌لشکری پور،غ.، صادقی،ح. حافظی مقدس،ن. و حسینی،س.ع. 1386،‌نقش عوامل زمین شناسی بر میزان تخریب زمین لرزه ی اخیر شهر بم. فصلنامه زمین شناسی کاربردی، سال 3، شماره 4، صفحه: 274 – 283.

لشکری پور،غ. و سالاری، ه. 1386،‌بررسی کمی اثرات زمین لرزه سال 1382 بم بر روی آبخوان دشت بم. فصلنامه زمین شناسی کاربردی، سال 3، شماره 1، صفحه: 52 – 59.

مختاری م.، شاه پسندزاده م.، یمینی فرد ف.، مهشادنیا ل.، شیرزایی م.، مبین پ.، اکبری م. 1387، مقدمه ای بر مطالعات پیش بینی زمینلرزه، شرکت ناقوس اندیشه، تهران، ایران، 152 صفحه.

مک گایر ر.ک. 1389، تحلیل خطر و ریسک زمینلرزه، ترجمه: زارع م. و مبیدیان م.، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زمینلرزه، تهران، ایران، 237 صفحه.

Derakhshani, R., Eslami, S.S., 2011, A new viewpoint for seismotectonic zoning, Am. J. Environ. Sci., 7: 212-218.

Everit. B.S., 1993, Cluster Analysis, 3rd Edition, Newyork: John Wiley.

IIEES, 2011, International Institute of Earthquake Engineering and Seismology, Tehran,Iran.

Mirzaei, N., Gao, M., and Chen, Y.T., 1998, Seismic source regionalization for seismic zoning of Iran: Major seismotectonic provinces, J. Eq. Pred. Res. 7, 465-495.

Swan A.R.H., Sandilands M., 1996, Introduction to geological data analysis, Great Britain: Blackwell Science.