تحلیل تنش دیرین در پهنه برشی پانه‌ای شکل شاه‌آباد (خاور ایران)؛ به‌منظور مقایسه الگوهای دگرریختی در کواترنری و عهدحاضر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زمین شناسی، گرایش زمین ساخت، دانشگاه بیرجند

2 استاد، گروه زمین شناسی، دانشگاه بیرجند

چکیده

پهنه برشی شاه­آباد در منطقه شمال­خاور بیرجند یک پهنه برشی راست­بر پانه­ای شکل با حاشیه­های ناموازی می­باشد. مقایسه آرایش محورهای تنش در کواترنری با استفاده از تحلیل خش­لغزهای گسلی و ساختار­های جوان نشان می­دهد که ساختارهای کواترنری مانند تاقدیس شاه­آباد، تاقدیس مرک، شکستگی­های کششی و نوارهای دگرریختی محمد­سلطان نیز می­تواند به­علت تعداد مراحل زمین ساختی حداقلی که بر آنها وارد آمده در تعیین تنش­های محلی مفید باشند. الگوهای تنش در پهنه برشی شاه­آباد به­علت پانه­ای شکل بودن آن تغییر می­کند. تنش زمین ساختی ناحیه­ای وارد بر منطقه که ناشی از حرکت شمال-شمال­خاوری بخش­های مرکزی ایران نسبت به افغانستان می­باشد، تنش اصلی بوده و از کواترنری تا به­حال تغییری نداشته است. همچنین اثر دگرریختی این همگرایی به­صورت محلی با شکل­گیری چین­های لرزه­ای شاه­آباد و لغزش در امتداد گسل­های راستالغز کوچ و شاه­آباد نمود دارد.
 

کلیدواژه‌ها


منابع

الیاسی. م.، 1388، تحلیل تنش دیرین در اطراف سد لار (البرز مرکزی) به­منظور شناخت ساختارهای موثر در فرار آب، مجله فیزیک زمین و فضا، شماره 35، ص 17-30.

نواب پور. پ.، 1385، پیش­درآمدی بر آرایش تنش­های دیرینه درگستره کپه داغ پس از تریاس، مجله علوم زمین، شماره 59، ص176-183.

علیمی. م. ا.، 1385 ، تحلیل خطر زمین­لرزه، گسلش فعال، مهاجرت صفحات گسلی با استفاده از GIS در منطقه شمال­خاور بیرجند، پایان نامه کارشناسی ارشد، ص 65-116.

عباسی. م. ر.، و شبانی بروجنی. ا.، 1383، تعیین وضعیت تنش به­کمک روش برگشتی از صفحه­های گسلی لبه جنوبی البرزمرکزی، مجله علوم زمین، شماره 55، ص 2-17.

شجاع طاهری. ج.، و صادقی. ح.، 1385، مشخصه­های تنش زمین ساختی در فلات ایران با استفاده از تعیین سازوکار کانونی زمین­لرزه­های ثبت شده، مجله علوم زمین، شماره 59، ص 102-120.

سامانی. ب.، فقیه. ع.، و چرچی. ع.، 1391، بررسی الگوی دگرشکلی با استفاده از تحلیل استرین نهایی و عدد تاوایی جنبش شناختی در پهنه دگرشکل شده چشمه سفید، کمربند دگرگونی سنندج-سیرجان، مجله زمین شناسی کاربردی پیشرفته دانشگاه شهید چمران اهواز، شماره 5، ص 26-20.

Anderson. E.M., 1951, The dynamics of faulting and dyke formation with application to Britain, Edinburgh, Oliver and Boyd.

Angelier. J., 1984, Tectonic analysis of fault slip data sets, J. Geophys, Vol: 89, p: 5835- 5848.

Angelier. J. and Mechler. P., 1977, Sur une methode graphique de recherche des contraintes principales Ègalement utilisable en tectonique et enseismologie: la methode des diedres droits, Bull. Soc. Geol. France, Vol:19, p:1309-1318.

Armijo. R., Carey. E. and Cisternas. A., 1982, The inverse problem in microtectonic and the separation of tectonic phases, Tectonophysics, Vol:182, p:145-160.

Arthaud. P., 1969, Méthode de déformation graphique des directions de raccourcissement, d’allongement et intermédiaire d'une population de failles, Bull. Soc. Geol, Vol:7, p:729-737.

Berberian. M., 1981, Active faulting and tectonics of Iran, in Zagros-Hindu Kush-Himalaya Geodynamic Evolution, AGU, Geodynamics Series, Vol:3, p:33-69.

Bott. M.H.P., 1959, The mechanics of oblique slip faulting, Geological Magazine, Vol:96, p:109-117.

Camp. V.E. and Griffis. R.J., 1982, Character genesis and tectonic setting of igneous rocks in the Sistan suture zone, eastern Iran, Lithos, Vol:15, p:221-239.

Carey. E. and Brunier. B., 1974, Analyse theorique et numerique d'un modele mecanique elementaire applique a l'etude d'une population de failles, Comptes Rendus de l'Academie des Sciences, Vol:279, p:891-894.

Frohlich. C., 1992, Triangle diagrams: Ternary graphs to display similarity and diversity of earthquake focal mechanisms, Phys. Earth Planet. Int., Vol:75, p:193-198.

Mandal. N., Susanta. K. and Chandam. C., 2002, Flow and strain patterns at the termination of tapered shear zones, Journal of Structural Geology, Vol:24, p:297-309.

Ramasy. J.G. and Lisle. R.J., 2000, The techniques of modern structural geology. Volume 3: Fault slip analysis and stress tensor calculations, Academic press, Vol:32, p:785-810.

Ramsay. J.G. and Huber. M.I., 1987, The techniques of modern structural geology. Volume 2: Folds and fractures, Academic press, London, p:309-700.

Reches. Z. and Dietrich. J.H., 1983, Faulting of rocks in three dimensional strain fields. I, failure of rocks in polyaxial, servocontrol experiments, Tectonophysics, Vol:95, p:111-132.

Tchalenko. J.S. and Berberian. M., 1975, Dasht-e-Bayaz fault, Iran: earthquake and related structures in bedrock, Geol. Soc. Am. Bull, Vol:86, p:703-709.

Vernant. P., Nilforoushan. F., Hatzfeld. D., Abassi. M.R., Vigny. C., Masson. F., Nankali. H., Martinod. J., Ashtiani. A., Bayer. R., Tavakoli. F. and Chery. J., 2004, Present-day crustal deformation and plate kinematics in the Middle East con-strained by GPS measurements in Iran and northern Oman, J.Geophys, Vol:157, p:381-398.

Walker. R. and  Jackson. J., 2004, Active tectonics and late Cenozoic strain distribution in central and eastern Iran, Tectonics, Vol:23, TC5010.

Walker. R. and Khatib. M. M., 2006, Active faulting in the Birjand region of NE Iran, Tectonics, Vol:25, TC4016.

Wallace. R.E., 1951, Geometry of shearing stress and relationship to faulting, Journal of Geology, Vol:59, p:111–130.

Wilcox. R.E., Harding. T.P. and Seeley. D.R., 1973, Basic wrench tectonics, AAPG Bulletin, Vol:57, p:74–96.

Yamaji. A., 2000, The multiple method: a new technique separate stresses from heterogeneous fault-slip data, Journal of Structural Geology, Vol:22, p:441-452.

Yamaji. A., Satoshi. T. and Makoto. O., 2005, Bedding tilt test for paleostress analysis, Journal of Structural Geology, Vol:27, p:161–170.

Zoback. M.L., 1989, State of stress and modern deformation of the basin and range province, J.Geophys, Vol:94, p:7105-7128.