زمین‌شیمی و تفکیک توده‌های نفوذی، ارتباط آن‌ها با کانی‌سازی و تفسیر داده‌های IP/RS در منطقه اکتشافی گزو

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زمین شناسی دانشگاه فردوسی مشهد

2 گروه پژوهشی اکتشافات ذخایر معدنی شرق ایران دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

منطقه اکتشافی گزو در شمال‌شرق بلوک طبس و در پایانه جنوبی رشته کوه شتری قرار دارد. توده‌های نفوذی اسیدی تا حدواسط، شامل هورنبلند گرانیت، هورنبلند دیوریت پورفیری، هورنبلند مونزونیت پورفیری، هورنبلند مونزودیوریت پورفیری، پیروکسن مونزونیت و هورنبلند کوارتز مونزونیت پورفیری است. اینتوده‌ها متاآلومینوس، کالک‌آلکالن غنی از پتاسیم، منیزیم و آلکالی‌کلسیک تا کالک‌آلکالیک هستند و در امتداد سیستم گسلی اصلی منطقه با روند شمال- جنوب قرار دارند. موقعیت تکتونیکی این توده‌ها، کمربند ماگمایی زون فرورانش است. نفوذ این توده‌ها در مرز سازندهای شتری و شمشک باعث ایجاد آلتراسیون و کانی‌سازی در چهار نقطه GA.I-GA.II-GA.IIIو GA.IV گردیده است که در این بین، منطقه GA.Iو GA.II مهمترین بخش کانه‌دار محسوب را تشکیل می‌دهند. در این مناطق با توجه به نوع و گسترش آلتراسیون، نوع و شکل کانی‌سازی و نیز داده‌های ژئوشیمی، کانی‌سازی از نوع پورفیری و اسکارن مرتبط با آن می‌باشد. علاوه بر این توده‌ها دایک‌های متعددی با روند تقریباً شرقی- غربی واحدهای رسوبی منطقه را قطع کرده است. مطالعات ژئوفیزیکی IP-RS در این محدوده وجود دو زون بی‌هنجاری شارژبیلیته را در جنوب‌غرب و شمال‌شرق منطقه GA.I نشان می‌دهد. بررسی شبه مقطع پروفیل‌ها حضور زون قابل شارژ را در عمق  پیش‌بینی می‌کند. با توجه به نبود رس و گرافیت و نیز حضور پیریت و کالکوپیریت در محل بی‌هنجاری‌ها، منبع ایجاد کننده آنومالی‌های مشاهده شده در شبه مقاطع مربوط به پراکندگی سولفیدها در عمق است که با حفاری تأیید شده است. شناخت و تفکیک توده‌های نفوذی مرتبط با کانی‌سازی و بررسی پراکندگی آنها می‌تواند به عنوان راهنمای مناسبی جهت اکتشاف کانسارهای مشابه در این بخش از بلوک طبس مورد استفاده قرار گیرد.
 

کلیدواژه‌ها


ارجمندزاده.ر.، 1390 ، مطالعات کانی‌سازی، ژئوشیمی و تعیین جایگاه تکتونیکی اندیس‌های معدنی ده‌سلم و چاه‌شلغمی در بلوک لوت، شرق ایران، رساله دکتری (PhD)، زمین­شناسی اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد.

اشتوکلین.ج.، نبوی.م.ح.، 1348 ، نقشه زمین­شناسی1:250000بشرویه، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور

آقانباتی.ع.، 1383 ، زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

پورعبدالهی دیزج.ع.، 1387 ، کانی‌شناسی، ژئوشیمی و نحوه تشکیل کانسار چاه‌سرب (شمال طبس)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.

کریم‌پور.م.ح.، ملک‌زاده شفارودی.آ.، فارمر.ل.، استرن.چ.، 1391 ، پتروژنز گرانیتوئید‌ها، سن سنجی زیرکن به روش U-Pb، ژئوشیمی ایزوتوپ‌های Sr-Nd و رخداد مهم کانی‌سازی ترشیاری در بلوک لوت، شرق ایران.

کریم­پور.م.ح.، 1384 ، زون­های آلتراسیون کوارتز حفره­دار و کوارتز- آلونیت (سولفید زیاد) بخش فوقانی سیستم مس پورفیری منطقه چاه شلجمی، جنوب بیرجند، سیزدهمین همایش بلورشناسی و کانی شناسی ایران، کرمان،  ص7-11.

کریم‌پور.م.ح.، ملک‌زاده شفارودی.آ.، حیدریان شهری.م.ر.، عسکری.ع.، 1386 ، کانی‌سازی، دگرسانی و ژئوشیمی منطقه اکتشافی طلا- قلع هیرد، استان خراسان جنوبی، مجله بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران شماره 1، ص66-53.

گزارش اکتشاف مقدماتی و نیمه تفصیلی کانسار مس گزو 1385، مهندسین مشاور کان‌ایران.

گزارش سازمان زمین‌شناسی کشور 1356، گزارش یوگوسلاو.

مظلومی.ع.، کریم‌پور.م.ح.، رسا.ا.، رحیمی.ب.، وثوقی عابدینی.م.، 1387 ، کانسار طلای کوه‌ زر تربت حیدریه مدل جدیدی از کانی‌سازی طلا، مجله بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، شماره3، 376-364.

ملک‌زاده شفارودی.آ.، 1388 ، زمین‌شناسی، کانی‌سازی، آلتراسیون، ژئوشیمی، تفسیر داده‌های ژئوفیزیکی، میکروترمومتری، مطالعات ایزوتوپی و تعیین منشأ کانی‌سازی مناطق اکتشافی ماهرآباد و خوپیک، استان خراسان جنوبی، رساله دکتری زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، 600 صفحه.

مهدوی.ا.، 1387 ، زمین شناسی، کانی شناسی، ژئوشیمی و ژنز کانسار مس مارکشه، شما‌ل‌غرب راور، استان کرمان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، 190 ص.

Alavi.M., 1996, Tectonostratigraphic synthesis and structural style of the Alborz Mountains System in northern Iran, Journal of Geodynamics, 11: 1-33.

59

 
Bazin.D. & Hubner.H., 1969, Copper deposits in Iran, Geol, survey Iran, Rep.No. 13, pp. 232.

Berberian.M., 1981, Active faulting and tectonics of Iran, in Gupta, American Geophysical Union Geodynamic Series 3, 33-69.

Chappell.B., White.A., 2001, Two contrasting granite types: 25 years later, Australian Journal of Earth Sciences 48, 489–499.

Haghipour.A., Aghanabati.A., 1989, Geological map of Iran (2nd edition), Tehran, Geological Survey of Iran, Scale 1:250000.

Howe.B., Kroll.A., 2010, The Geophysical Response of the Tupinda Cu-Au-Mo Porphyry Prospect, Tabar Islands, Papua New Guinea, ASEG - Sydney, Australia.

Irvine.T.N., Baragar.W.R.A., 1971, A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks, Canadian Journal of Earth Sciences 8, 523–548.

Jackson.J., Mckenzie.D., 1984, Active tectonics of the Alpine-Hymalayan belt between western Turkey and Pakistan, Geophysical Journal of  the Royal Astronomical Society 77,185-264.

Karimpour.M.H., 2005, Comparison of Qaleh Zari Cu-Au-Ag deposit with other Iron Oxides Cu- Au (IOCG-Type) deposits & new classification, Iranian Journal of Crystallography and mineralogy 13.165-184.

Lindenberg.H.G., Groler.K., Jacobshagen.V., Ibbeken.H., 1984, Post-paleozoic stratigraphy, structure and orogenetic evolution of the Southern Sabzevar zone and the Taknar Block, Neues Jahrbuch fur Geologie und Palaontologie, Abhh and Lungen 168, 287-326.

Lotfi.M., 1982,Geological and geochemical investigations on the volcanogenic Cu, Pb, Zn, Sb ore- mineralizations in the Shurab-GaleChah and northwest of Khur (Lut, east of Iran), unpublished Ph.D thesis, der Naturwissenschaften der Universitat Hamburg 151 p.

Maniar.P.D., Piccoli.P.M., 1989, Tectonic discrimination of granitoids. Geological Society of America Bulletin 101, 635–643.

Middlemost.E.A.K., 1994, Naming materials in the magma igneous system, Earth-Science Reviews 37, 215–224.

Pearce.J.A., Harris.N.B.W., Tindle.A.G., 1984, Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks, Journal of Petrology 25, 956–983.

Peccerillo.R., & Taylor.S.R, 1976, Geochemistry of Eocene calc-alkaline volcanic rocks from the Kastamonu area, northern Turkey, Contributions to Mineralogy and Petrology 58.

Rajagopalan.S., 1999, Porphyry- type copper deposits, eastern Victoria: in Geophysical signatures of base metal deposits in Victoria, Australian society of exploration geophysicists special publication No 11. pp 113-128.

Ramezani.J., Tucker.R.D., 2003, The Saghand region, Central Iran: U-Pb geochronology, Petrogenesis and implications for Gondwana tectonics, American Jurnal of Science 303,622-665

Richards.J.P., Boyce. A.J., Pringle.M.S., 2001, Geological evolution of the Escondida area, northern Chile: A model for spatial and temporal localization of porphyry Cu mineralization: ECONOMIC GEOLOGY, v. 96, p. 271–305.

Shand.S. J., 1974, Eruptive rocks; their genesis, composition, classification and their relation to ore-deposits, Hafner Publishing Co., New York, 488.

Sillitoe.R.H., 2010 ; Porphyry copper systems, Economic geology 105, 3-41.

Tarkian.M., 1982, An upper cretaceous copper mineralization of porphyry type at Gazu, East Iran, N.Jb .Miner

Tarkian.M., Lotfi.M., Baumann.A., 1983, Tectonic, magmatism and formation of mineral deposits in the central Lut, East Iran, Geodynamic project (Geotraverse) in Iran, Report No. 51, (Final report).

Tarkian.M., Lotfi.M., 1979, copper deposits connected with non-ophiolitic volcanic rock series in central Lut.

Zarrinkoub.M.H., Pang.K.N., Chung.S.L., Khatib.M.M., Mohammadi.S.S., Chiu.H.Y., Lee.H.Y., 2012,  Zircon U–Pb age and geochemical constraints on the origin of the Birjand ophiolite, Sistan suture zone, eastern Iran, Lithos 154. 392–405